თერმობირთვული სინთეზის (fusion) ელექტროსადგურის აშენება არავის ეგონა მარტივი. ფიზიკოსები და ინჟინრები ამ პრობლემის გადაჭრაზე ათწლეულების განმავლობაში მუშაობენ. თუმცა, გასული წლის განმავლობაში, სტარტაპმა Zap Energy-მ გადახედა თავის სტრატეგიას და გადაწყვიტა, რომ ბევრად უფრო სწრაფი იქნებოდა, თავდაპირველად ბირთვული დაშლის (fission) ელექტროსადგური აეშენებინა.
„ბირთვული დაშლა და სინთეზი ერთი მედლის ორი მხარეა“, — განუცხადა TechCrunch-ს Zap-ის ახალმა CEO-მ, ზაბრინა ჯოჰალმა. „მათ ბევრი საერთო გამოწვევა აქვთ“.
Zap Energy ერთ-ერთი საუკეთესოდ დაფინანსებული fusion სტარტაპია, რომელსაც 300 მილიონ დოლარზე მეტი აქვს მოზიდული. ამიტომ, ეს ნაწილობრივი ცვლილება გარკვეულწილად მოულოდნელი იყო.
თუმცა, ეს ნაბიჯი ლოგიკური ჩანს AI მონაცემთა ცენტრებიდან ენერგიაზე მზარდი მოთხოვნის ფონზე, რომელიც 2030 წლისთვის თითქმის გასამმაგდება. ტექნოლოგიურ კომპანიებს ელექტროენერგია დღეს სჭირდებათ, ხოლო ყველა fusion სტარტაპის წინაშე მდგარი მთავარი გამოწვევა ისაა, რომ ქსელისთვის მზა ელექტროსადგურები კიდევ რამდენიმე წელი — სავარაუდოდ, ათი წელი ან მეტი — არ იქნება ხელმისაწვდომი.
ორი გზა ატომის გასაყოფად
ბირთვული დაშლა კომერციულად მომგებიანია, განსხვავებით სინთეზისგან. სინთეზი გულისხმობს ორი მსუბუქი ატომის (მაგალითად, წყალბადის) შერწყმას, რაც ასევე ენერგიას გამოყოფს. მიუხედავად იმისა, რომ ექსპერიმენტულად მოხერხდა იმაზე მეტი ენერგიის მიღება, ვიდრე რეაქციის დასაწყებად იყო საჭირო, ეს მაჩვენებელი შორს არის იმისგან, რაც სრულფასოვან ელექტროსადგურს სჭირდება. მეორე მხრივ, ატომის დაშლა მძიმე ატომებს, როგორიცაა ურანი, ენერგიის მისაღებად იყენებს და ეს პროცესი 1950-იანი წლებიდან წარმატებით ხორციელდება.
თუმცა, დაშლის რეაქტორების ეკონომიურად აშენება მაინც სერიოზულ გამოწვევად რჩება. სტარტაპები, რომლებიც მცირე მოდულურ რეაქტორებს (SMR) აშენებენ, ხარჯების შესამცირებლად მასობრივ წარმოებაზე ამყარებენ იმედს, თუმცა ეს მიდგომა ჯერ კიდევ დასამტკიცებელია.
ჯოჰალის თქმით, Zap მოელის, რომ ახალი მიმართულებიდან შემოსავლის მიღებას ერთ წელიწადში დაიწყებს. მისი თქმით, შემოსავალი შეიძლება მოვიდეს აშშ-ის თავდაცვისა და ენერგეტიკის დეპარტამენტების ფედერალური პროგრამებიდან, ასევე „ეტაპობრივი გადახდებისა“ (milestone payments) და წარმოების სიმძლავრის წინასწარი დაჯავშნისგან იმ კომპანიების მიერ, რომლებსაც დიდი რაოდენობით ელექტროენერგია სჭირდებათ.
ინვესტიციების მოზიდვის სტრატეგია
პოტენციურ მყიდველებს უკვე შეუძლიათ Zap-ის გეგმების შეფასება. სტარტაპის რეაქტორი დაეფუძნება 4S მოდელს, გამდნარი მარილით გაგრილებულ დიზაინს, რომელიც ერთობლივად შეიმუშავეს Toshiba-მ და იაპონიის ენერგეტიკის ინდუსტრიის კვლევითმა ინსტიტუტმა.
Zap-ის ეს სარისკო ნაბიჯი რომ გამართლდეს, ორიდან ერთი უნდა მოხდეს: მან უნდა გამოიმუშავოს შემოსავალი ან მოიზიდოს ახალი ინვესტიცია. იმის გათვალისწინებით, რომ ერთი რეაქტორის კონცეფციის შემუშავების ღირებულება კოლოსალურად მაღალია, მეორეს განვითარება კიდევ უფრო მეტ ფინანსურ რესურსს მოითხოვს.
Zap არ არის ერთადერთი კომპანია ამ სფეროში, რომელიც დამატებითი შემოსავლის წყაროებს ეძებს. ზოგიერთი კომპანია ყიდის მაღალტემპერატურულ ზეგამტარ მაგნიტებს, ზოგი კი ბირთვულ მედიცინაში მოღვაწეობს. ლოგიკურია, რომ Zap-ის გეგმა ბირთვული დაშლის გამოყენებისა, დაეხმარება მათ დააჩქარონ ისეთი პროცესები, როგორიცაა მასალების ტესტირება და ელექტროსისტემების განვითარება, რაც საბოლოოდ თერმობირთვული სინთეზის მიზნებსაც წაადგება.
წყარო: techcrunch.com
