როგორ დაიწყო ყველაფერი
1998 წელს Microsoft ანტიმონოპოლიური კანონების დარღვევის გამო სასამართლოს წინაშე წარდგა, სადაც ერთ-ერთი საკითხი მის მცირე კონკურენტზე, Apple-ზე თავდასხმა იყო. დღეს სიტუაცია რადიკალურად შეიცვალა. მართალია, Apple-ს პერსონალური კომპიუტერების ბაზარზე Microsoft-ისთვის არ გადაუსწრია, მაგრამ ის მობილური ინდუსტრიის უპირობო ლიდერია. კომპანია უზარმაზარ მოგებას იღებს თავისი ეკოსისტემის ყველა დონიდან: iPhone-ის აპარატული უზრუნველყოფით, სერვისებითა და App Store-ის დეველოპერებისგან მიღებული საკომისიოებით.
ამხელა ძალაუფლებამ და ეკოსისტემაზე მკაცრმა კონტროლმა ბევრი კითხვა გააჩინა. დეველოპერები აკრიტიკებენ App Store-ის საკომისიოს, რომელსაც "Apple Tax" ეწოდება, და მესამე მხარის აპლიკაციების მაღაზიების (third-party app stores) არარსებობას. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში Apple-ის წინააღმდეგ არაერთი ანტიმონოპოლიური საქმე აღიძრა. მათ შორის გამორჩეულია Epic Games-ის დავა საკუთარი გადახდის სისტემის დამატების მოთხოვნით.
მიმდინარე მოვლენები და რეგულაციები
აშშ-ის, ევროკავშირის და იაპონიის მარეგულირებლები აქტიურად ცდილობენ Apple-ის ეკოსისტემის გახსნას. აშშ-ში Epic-თან დავის შედეგად, Apple-ს მოუწია გარკვეულ დათმობებზე წასვლა, თუმცა მან დააწესა მაღალი საკომისიოები ალტერნატიული გადახდებისთვის.
ევროკავშირში ციფრული ბაზრების აქტმა (DMA) Apple აიძულა, დაეშვა მესამე მხარის აპლიკაციების მაღაზიები iOS-ზე. თუმცა, კომპანიამ ისეთი მკაცრი შეზღუდვები და ახალი საკომისიოები დააწესა, რომ დეველოპერებისთვის გადასვლა წამგებიანი აღმოჩნდა. მიუხედავად წინააღმდეგობისა, ევროკავშირსა და იაპონიაში უკვე ამოქმედდა ალტერნატიული მაღაზია AltStore.
რა იქნება შემდეგ?
მარეგულირებლებთან ბრძოლა გრძელდება. 2024 წელს აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტმა (DOJ) Apple-ის წინააღმდეგ ახალი ანტიმონოპოლიური სარჩელი შეიტანა. თუმცა, კომპანიისთვის უფრო რეალურ საფრთხეს გენერაციული ხელოვნური ინტელექტი (AI) წარმოადგენს. ტექნოლოგიური გიგანტები, როგორიცაა OpenAI, ახალი ეკოსისტემის შექმნას ცდილობენ, რამაც შესაძლოა შეამციროს ტრადიციული სმარტფონებისა და აპლიკაციების მაღაზიების როლი. Apple-მა ჯერჯერობით ვერ მოახერხა AI რბოლაში ლიდერობის მოპოვება. მიუხედავად ამისა, iPhone-ების გაყიდვები კვლავ მაღალია და Apple-ის ძალაუფლების გარშემო ბრძოლები უახლოეს მომავალში არ დასრულდება.
წყარო: theverge.com
