როდესაც ტროი დიქსონმა პირველად გამოთქვა იდეა, რომ prediction markets (საპროგნოზო ბაზრები) იმ ელექტრონულ სავაჭრო პლატფორმაში ინტეგრირებულიყო, სადაც ის მუშაობს, მას უნდობლობით შეხვდნენ. „ხალხი გვეუბნებოდა, რომ გავგიჟდით“, — ეუბნება WIRED-ს დიქსონი, Tradeweb-ის გლობალური ბაზრების თანახელმძღვანელი. თუმცა, მას შემდეგ, რაც კომპანიამ თებერვალში Kalshi-სთან პარტნიორობის შესახებ განაცხადა, დიქსონის თქმით, განწყობა მკვეთრად შეიცვალა. „ზარებმა წაგვლეკა“, — ამბობს ის. „არცერთ სხვა განცხადებაზე კლიენტებისგან ასეთი უკუკავშირი არასდროს მიგვიღია.“
Tradeweb-ი, რომლის საკონტროლო პაკეტს London Stock Exchange Group ფლობს, ტრადიციულ საფინანსო სამყაროს ემსახურება, მათ შორის ისეთ ინსტიტუციონალურ ინვესტორებს, როგორიცაა საპენსიო და ურთიერთდახმარების ფონდები, ბანკები, ჰეჯ-ფონდები და სადაზღვევო კომპანიები. მიუხედავად იმისა, რომ prediction markets-ის ირგვლივ საჯარო დებატების უმეტესობა სპორტულ შეთავაზებებს უკავშირდება (მიმდინარეობს მწვავე იურიდიული დავა იმის თაობაზე, არიან თუ არა ისინი რეალურად უბრალოდ სპორტული ტოტალიზატორები), პლატფორმები პროფესიონალ ტრეიდერებშიც პოპულარული ხდება. გამოცდილი ინვესტორები ძირითადად დაინტერესებულნი არიან ისეთი თემებით, როგორიცაა არჩევნების შედეგები, ირანის ომი და Bitcoin-ის ფასი. ბევრი მათგანი prediction markets-ს აღიქვამს, როგორც პროგნოზირების ინსტრუმენტს, რომელიც სავაჭრო გადაწყვეტილებების მისაღებად შეიძლება იქნას გამოყენებული. „ჩვენ ძალიან აღფრთოვანებულები ვართ“, — ამბობს დიქსონი. „ძალიან იშვიათია, გქონდეს რაღაც ასეთი ახალი და ინოვაციური.“
Kalshi, ინდუსტრიის ორი უდიდესი მოთამაშიდან ერთ-ერთი, საფინანსო სამყაროსთან უფრო მჭიდრო კავშირების დამყარებას ესწრაფვის. კომპანიის სპიკერის, ელიზაბეტ დიანას თქმით, კლიმატის/ამინდისა და მეცნიერების/ტექნოლოგიების კატეგორიებში ინსტიტუციონალური ინვესტორების მიერ გენერირებული სავაჭრო მოცულობა უკვე მილიარდობით დოლარს აღწევს. ამ კვირაში Kalshi-მ ბრაზილიურ საფინანსო სერვისების ფირმა XP International-თან პარტნიორობის შესახებ განაცხადა. გარიგება ბრაზილიელ კლიენტებს საშუალებას აძლევს, XP-ის მეშვეობით Kalshi-ს ფინანსურ და პოლიტიკურ prediction markets-ზე ივაჭრონ. განცხადებაში XP Inc.-ის ფინანსური პროდუქტების დირექტორმა, ლუკას რაბეჩინიმ, საპროგნოზო ბაზრის კონტრაქტებს „აქტივების ახალი კლასი“ უწოდა.
აშშ-ში prediction markets-ს ამჟამად არეგულირებს Commodity Futures Trading Commission (CFTC), ფედერალური სააგენტო, რომელიც დერივატივების ბაზრებს ზედამხედველობს. მიუხედავად იმისა, რომ იზრდება ორპარტიული ზეწოლა, რათა საპროგნოზო ბაზრის მოვლენები აზარტულ თამაშებად კლასიფიცირდეს, CFTC ამტკიცებს, რომ ეს პლატფორმები ნამდვილად ფინანსურ პროდუქტებს სთავაზობენ.
Kalshi-სთვის Wall Street-თან დაახლოება შეიძლება გონივრული სტრატეგია აღმოჩნდეს. კომპანია სპორტული ბაზრების გამო უამრავი სარჩელის წინაშე დგას. ნებისმიერი რამ, რაც ხაზს უსვამს მის სარგებლიანობას საფინანსო სამყაროში, დაეხმარება კომპანიას დაამტკიცოს, რომ ის არა სპორტზე ფულის დასადები ადგილი, არამედ ფინანსების მომავლის ჰაბია. და მიუხედავად იმისა, რომ პლატფორმაზე აქტივობის უდიდესი ნაწილი კვლავ ჩვეულებრივ ადამიანებზე მოდის (რომლებსაც ინდუსტრიის ჟარგონით რითეილ ტრეიდერებს ან click ტრეიდერებს უწოდებენ), რომლებიც ფეხბურთის მატჩებისა და სხვა ათლეტური შეჯიბრებების შედეგების პროგნოზირებას ცდილობენ, პროფესიონალი ტრეიდერებიც სულ უფრო ხშირად ჩნდებიან.
ფინანსების სფეროს რამდენიმე უმსხვილესი სახელი უკვე ჩაერთო prediction markets-ის სამყაროში. 2025 წლის ოქტომბერში Intercontinental Exchange-მა, New York Stock Exchange-ის მშობელმა კომპანიამ, $2 მილიარდის ინვესტიცია განახორციელა Kalshi-ს ყველაზე დიდ კონკურენტში, Polymarket-ში. მაღალი სიხშირის სავაჭრო ფირმა Jump Trading-მა Kalshi-სა და Polymarket-ში წილი მიიღო მათთვის მარკეტ-მეიქინგის სერვისების მიწოდების სანაცვლოდ. (მარკეტ-მეიქერები კონტრაქტებს დაუყოვნებლივ ყიდულობენ და ყიდიან, რაც აუცილებელია დერივატივების ბაზრების ფუნქციონირებისთვის). მსოფლიოში ერთ-ერთი უმსხვილესი მარკეტ-მეიქერი, Susquehanna International Group (SIG), ამჟამად Kalshi-ს მთავარი მარკეტ-მეიქერია. SIG ასევე გეგმავს საკუთარი საპროგნოზო ბაზრის შეთავაზების გაშვებას fintech კომპანია Robinhood-თან თანამშრომლობით და სპეციალურად prediction markets-ზე სავაჭროდ პერსონალს აიყვანს. რამდენიმე ცნობილი საბროკერო კომპანია, რომელიც მსხვილ საბანკო კლიენტებს ემსახურება, როგორიცაა Clear Street და Marex, ასევე გეგმავს უახლოეს მომავალში კლიენტებისთვის prediction markets-ზე წვდომის მიცემას.
თუმცა, ყველა ფირმა ბოლომდე არ ერთვება ამ პროცესში. „ჯერ კიდევ ბევრი გაურკვევლობაა“, — ამბობს ედვარდ რიჯლი, prediction market-ის პროგრამული უზრუნველყოფის startup-ის, Stand-ის CEO. მისი აზრით, ინდუსტრია ახლა იმ ეტაპზეა, სადაც კრიპტო დაახლოებით 2017 წელს იყო. ზოგიერთი ფირმა ამჯობინებს მოიცადოს და დააკვირდეს მოვლენების განვითარებას ფედერალურ მარეგულირებლებსა და შტატის ხელისუფლებებს შორის მიმდინარე დავების ფონზე.
მარეგულირებელ პრობლემებთან ერთად, ადაპტაციის კიდევ ერთი მთავარი დამაბრკოლებელი ფაქტორი მსხვილ პლატფორმებზე margin trading-ის ნაკლებობაა. მარჟინალური ვაჭრობა არის სტრატეგია, რომელსაც ბევრი პროფესიონალი ინვესტორი იყენებს და ის გულისხმობს ფულის სესხებას და მის გამოყენებას ვაჭრობისთვის, ნაცვლად იმისა, რომ წინასწარ გადაიხადონ აქციების, ნედლეულის და სხვა ფინანსური ინსტრუმენტების საფასური. „როდესაც დერივატივების კონტრაქტებს ყიდულობთ, ზოგადად მხოლოდ მარჟას დებთ“, — ამბობს CFTC-ის ყოფილი იურისტი ჯეიკ პრეიზეროვიჩი, რომელიც ახლა იურიდიული ფირმა McDermott Will & Schulte-ის პარტნიორია. წინასწარ გადახდას დიდი მასშტაბების შემთხვევაში აზრი უბრალოდ არ აქვს. „წარმოიდგინეთ, ფიქრობთ, რომ ნავთობის ფასი გაიზრდება, ამიტომ 10,000 ბარელი ნავთობის ყიდვას აპირებთ. ეს არის ძალიან დიდი ნაღდი ფული ისეთი საქონლისთვის, რომელიც ზოგადად მხოლოდ რამდენიმე ცენტით იცვლება“, — ხსნის პრეიზეროვიჩი. „ჰეჯირებისთვის ეს არარეალური გზაა.“
საფინანსო სამყაროში ჰეჯირება არის საინვესტიციო სტრატეგია, რომელიც დაზღვევის პოლისივით მუშაობს დანაკარგებისგან თავის დასაცავად; თუ ტრეიდერს აქვს დიდი რისკიანი პოზიცია, რომელიც დაკავშირებულია, მაგალითად, წიაღისეული საწვავის კომპანიებთან, მას შეუძლია ჰეჯირება ფინანსური ინსტრუმენტების შეძენით, რომლებიც კარგად მუშაობენ, როდესაც ნავთობისა და გაზის ინდუსტრიაში კრიზისია.
ინდუსტრიის დამკვირვებლები ამბობენ, რომ prediction markets-ზე უკვე შეიმჩნევა ჰეჯირების გარკვეული მცდელობები, რადგან ტრეიდერები სიტუაციას ტესტავენ. „ჩვენ ამას ვხედავთ ეკონომიკურ მაჩვენებლებთან დაკავშირებულ კონტრაქტებში, როგორიცაა მშპ-ს ზრდის ტემპი, ან იზრდება თუ მცირდება საპროცენტო განაკვეთები“, — ამბობს პრეიზეროვიჩი.
გლობალური ელექტრონული სავაჭრო პლატფორმა Interactive Brokers, რომელსაც თავისი შიდა prediction market შეთავაზება აქვს, აცხადებს, რომ უკვე ნახა ჰეჯირების მაგალითები მის ღონისძიებების კონტრაქტებზე, მათ შორის ამინდის პირობებთან დაკავშირებულებზე. „ექსტრემალური ტემპერატურა კორელაციაშია ელექტროენერგიის მაღალ მოხმარებასთან, რაც იწვევს ელექტროენერგიაზე ფასების ზრდას და საბოლოოდ ბუნებრივი აირის უფრო დიდ მოხმარებას კონკრეტულ ლოკაციებზე“, — ამბობს Interactive Brokers-ის დამფუძნებელი და თავმჯდომარე თომას პეტერფი. „კომუნალური და მილსადენების კომპანიები ტიპური მომხმარებლები არიან.“
ამჟამად, prediction markets კვლავ განიხილება როგორც პლატფორმები, სადაც ინდივიდუალური პირები ფულს დებენ ისეთი მოვლენების შედეგების გამოსაცნობად, როგორიცაა Super Bowl და არჩევნები. მაგრამ Wall Street-ის მონაწილეობის ზრდასთან ერთად, ამ პლატფორმებზე შეთავაზებული კონტრაქტების დიდი სეგმენტები რეალურად პროფესიონალი ტრეიდერების პრეროგატივა გახდება. ზოგიერთი კრიტიკოსი მიიჩნევს, რომ ეს უკვე ასეა. „სავაჭრო ფირმები და კრიპტო ფონდები, რომლებიც prediction markets-ზე შევიდნენ, მოგების უდიდეს ნაწილს იღებენ“, — ამბობს Swan Bitcoin-ის CEO, კორი კლიპსტენი. „რითეილ ინვესტორები კი ყოველდღიურად უბრალოდ ზარალდებიან.“
პროცესში კიდევ უფრო მეტი შერწყმა იგეგმება. ფინანსური სერვისების გიგანტმა Nasdaq-მა ახლახან Securities and Exchange Commission-ს (SEC) წარუდგინა გეგმა, რომელიც ითვალისწინებს საპროგნოზო ბაზრის სტილის „კი-ან-არა“ კონტრაქტების შეთავაზებას მომავალი მოვლენების შედეგებზე. რამდენიმე სხვა საინვესტიციო ფირმამაც წარუდგინა SEC-ს წინადადებები prediction market-ის ETF-ების გასაყიდად, რაც წარმოადგენს ინვესტიციების პაკეტს, რომელიც ხშირად ერთი თემის გარშემოა ორგანიზებული (სუფთა ენერგიის ETF-ები პოპულარული კატეგორიაა).
ეს ფონდები მომხმარებლებს არსებითად მისცემს საშუალებას, განახორციელონ prediction-market სტილის ფსონები. მაგალითად, Roundhill Financial-ის მიერ შემოთავაზებულ ერთ-ერთ ETF-ს ჰქვია Democrat President ETF. დაინტერესებული კლიენტი შეიტანს ფულს Roundhill-ში, რომელიც თავის მხრივ ამ სახსრების „ინვესტირებას“ საპროგნოზო ბაზარზე მოახდენს. თუ დემოკრატი კანდიდატი გაიმარჯვებს, მოხდება თანხის გაცემა. თუ წააგებს, ETF კარგავს თავის სრულ ღირებულებას. ჯერჯერობით უცნობია, დაამტკიცებს თუ არა SEC ამ წინადადებებს. ან გახდება თუ არა ეს პროდუქტები პოპულარული; ზუსტად არ არის ნათელი, ვინ არის იდეალური ინვესტორი ამ შემთხვევაში, რადგან prediction markets-ის ერთ-ერთი მთავარი მიმზიდველობა შუამავლების არარსებობაა. რაც ნათელია: ეს ინდუსტრიასთან Wall Street-ის გადახლართვის მხოლოდ დასაწყისია.
წყარო: wired.com
